Пятнічныя вандроўкі ў музей "Слуцкія паясы"
У рамках праекта "Кожная пятніца - роднае, сваё", накіраванага на знаёмства з культурнай і гістарычнай спадчынай роднага краю, калектыў натарыяльнай канторы Слуцкага раёна Мінскай вобласці здзейсніў займальную экскурсію ў адну з галоўных славутасцяў горада Слуцка — музей "Слуцкія паясы" . Гэтае ўнікальнае месца, размешчанае на базе РУП «Слуцкія Паясы», дазваляе дакрануцца да багатай гісторыі і традыцый знакамітай беларускай мастацкай здабычы.
РУП "Слуцкія паясы" — не проста прадпрыемства мастацкіх промыслаў, а жывое ўвасабленне шматвяковых традыцый беларускага рамяства.
У музеі прадстаўлены наступныя экспазіцыі:
"Пласты гісторыі" - знаёмства з рознымі сусветнымі цывілізацыямі і значэннем пояса ў кожнай з іх.
"Слуцкі пояс" - шэдэўры беларускага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
"Фрагмент палаца Радзівілаў" - гістарычныя асобы ў вобразах скульптара-мастака.
"Слуцкая мануфактура" - узноўлены па чарцяжах ткацкі станок.
"Сакральная зона" - літургічныя прадметы з элементамі Слуцкага пояса.
"Народная зона" - пояс і яго функцыі ў традыцыйнай культуры беларусаў.
У экспазіцыі "Слуцкі пояс" прадстаўлены як арыгінал, так і яго копія. У XVIII–XIX павеках гэтыя вырабы вырабляліся з шоўку, залатых і срэбных нітак. На адзін выраб магло адыходзіць ад 65 да 200 грамаў каштоўнага металу. Унікальнасць слуцкіх паясоў заключалася ў адсутнасці выварату: усе бакі былі асабовымі. Існавалі аднабаковыя (з адваротным бокам) і двухбаковыя паясы (абодва бакі асабовыя або адна двухбаковая з адной сподняга). Найбольш каштоўнымі лічыліся чатырохбаковыя паясы. Іх бакі дзяліліся на дзве часткі з рознымі кветкамі, дазваляючы складаць пояс удвая. У залежнасці ад выпадку, пояс павязваўся вонкі залатым ці чырвоным бокам (на святы), чорным (у знак жалобы) або зялёнай/шэрай (пры паўсядзённым нашэнні). Слуцкія паясы – выбітная з'ява не толькі беларускага, але і заходнееўрапейскага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва XVIII–XIX стагоддзяў. Яны сталі вынікам тысячагадовага развіцця ручных ткацкіх тэхналогій і мастацкага таленту на тэрыторыі Беларусі, з'яўляючыся значным укладам беларускага народа ў сусветную культуру.
У зоне "Фрагмент палаца Радзівілаў" можна ўбачыць, як жылі прадстаўнікі шляхетнага роду.
Зона "Мануфактура" акунула ў свет вытворчасці XVIII-XIX стагоддзяў. Маштабны комплекс слуцкай мануфактуры раскінуўся на 2,4 гектары і аб'ядноўваў працу да 60 майстроў. Штогод тут стваралася каля 200 унікальных паясоў.
"Народная зона" апускае ў паўсядзённае жыццё беларусаў. У традыцыйнай культуры беларусаў пояс займаў асаблівае месца, будучы не проста бытавым прадметам, але і носьбітам мноства сімвалічных і абрадавых сэнсаў. Нягледзячы на стрыманасць і лаканічнасць беларускага касцюма ў цэлым, поясу адводзілася ключавая роля. Ён выконваў адразу некалькі функцый: практычную, сімвалічную, магічную, ахоўную, этычную, знакавую і эстэтычную.
Першы пояс, як абярэг, дарыла дзіцяці бабка-павітуха.
Пояс быў неад'емнай часткай вясельнага абраду. Нявеста падавала паясы жаніху і свату на запоінах, сімвалізуючы згоду на шлюб. Пояс таксама клалі на ручнік, на якім стаялі маладыя падчас шлюбу, а маці жаніха сустракала маладых з пірагом і поясам.
У пахавальным абрадзе пояс служыў сімвалічным мастом паміж светам жывых і замагільным светам. Беларускія паясы, як правіла, вырабляліся ўручную – ткаліся ці пляліся. Яны ўражвалі сваёй разнастайнасцю: кожны рэгіён, а часам і невялікі арэал, меў свае ўнікальныя ўзоры і тэхнікі дэкору.
Сёння ўзорыстыя паясы, створаныя ў традыцыйных тэхніках, зноў набылі папулярнасць. Іх актыўна выкарыстоўваюць у сцэнічных і цырыманіяльных касцюмах. Майстры, прадпрыемствы мастацкіх промыслаў і знатакі народнай культуры працягваюць адраджаць гэтае рамяство.
Пояс па праве лічыцца адным з самых вядомых і любімых беларускіх сувеніраў.
Таксама у музеі можна ўбачыць станок нямецкай фірмы Mageba, зроблены па спецыяльнай замове і які не мае аналагаў у свеце.
Экскурсія дазволіла ўдзельнікам глыбей зразумець значэнне і ўнікальнасць Слуцкіх паясоў як сімвала нацыянальнага мастацтва і культурнай спадчыны.
